Jak wspierać nastolatka z zaburzeniami nastroju?
Okres dorastania to czas intensywnych zmian emocjonalnych, fizycznych i społecznych. U nastolatków naturalne wahania nastroju są częste, ale czasem pojawiają się zaburzenia nastroju, które wymagają uwagi rodziców i specjalistów. Niezdiagnozowane lub nieleczone problemy mogą prowadzić do izolacji społecznej, spadku motywacji, problemów szkolnych, a w skrajnych przypadkach do myśli samobójczych.
Rodzice często mówią: „Nie wiem, co się dzieje, a on/ona ciągle jest przygnębiony”, „Chce izolować się od rodziny i przyjaciół”, „Nie mogę dotrzeć do niego/niej”.
W tym artykule wyjaśniamy, jak rozpoznać sygnały zaburzeń nastroju u nastolatków, jakie są przyczyny i jak wspierać młodą osobę w trudnym okresie, by zmniejszyć ryzyko pogorszenia stanu emocjonalnego.
⸻
Czym są zaburzenia nastroju u nastolatków?
Zaburzenia nastroju to stany emocjonalne utrzymujące się dłużej niż typowe wahania nastroju i mające wpływ na funkcjonowanie w szkole, w domu i w relacjach społecznych. Najczęstsze to:
- Depresja – przewlekłe przygnębienie, spadek zainteresowań, poczucie winy, zmęczenie.
- Zaburzenia lękowe – nadmierny niepokój, zamartwianie się, unikanie sytuacji społecznych.
- Choroba afektywna dwubiegunowa – okresy podwyższonego nastroju (mania lub hipomania) przeplatane depresją.
⸻
Objawy, na które warto zwrócić uwagę
1. Emocjonalne
- smutek, przygnębienie, drażliwość,
- poczucie beznadziejności,
- płaczliwość, nadwrażliwość na krytykę.
2. Behawioralne
- wycofanie z życia rodzinnego i towarzyskiego,
- utrata zainteresowań lub hobby,
- zmiany w nauce, absencje szkolne, spadek wyników.
3. Fizyczne
- zmiany apetytu i wagi,
- zaburzenia snu,
- bóle głowy lub brzucha bez przyczyny medycznej.
4. Ryzykowne zachowania
- nadużywanie substancji, impulsywne decyzje,
- samookaleczenia, myśli samobójcze.
Jeżeli którykolwiek z tych objawów utrzymuje się kilka tygodni, warto zgłosić się do specjalisty.
⸻
Przyczyny zaburzeń nastroju u nastolatków
- czynniki biologiczne: predyspozycje genetyczne, zmiany hormonalne, neuroprzekaźniki,
- doświadczenia traumatyczne lub stresujące,
- konflikty w rodzinie, przemoc rówieśnicza, cyberprzemoc,
- presja szkolna i społeczna,
- brak wsparcia emocjonalnego lub poczucia bezpieczeństwa.
⸻
Jak wspierać nastolatka z zaburzeniami nastroju?
1. Buduj poczucie bezpieczeństwa
- Bądź obecny emocjonalnie, słuchaj bez oceniania,
- Zachowaj spokój i cierpliwość, nawet gdy nastolatek wycofuje się.
2. Utrzymuj komunikację
- Rozmawiaj w sposób otwarty i empatyczny,
- Staraj się zadawać pytania otwarte: „Jak się czujesz?”, „Co mogę zrobić, żeby Ci pomóc?”,
- Unikaj krytyki i minimalizowania uczuć.
3. Zwracaj uwagę na rutynę
- Regularny sen i dieta,
- Aktywność fizyczna i hobby,
- Ograniczenie nadmiernego korzystania z mediów społecznościowych.
4. Edukacja i informowanie
- Rozmawiaj o emocjach i zdrowiu psychicznym,
- Uświadamiaj, że szukanie pomocy jest oznaką siły, nie słabości.
5. Wsparcie profesjonalne
- Psycholog lub psychoterapeuta dzieci i młodzieży,
- Psychiatra (jeżeli wymagane jest leczenie farmakologiczne),
- Terapia rodzinna lub grupowa, jeśli problemy dotyczą relacji rodzinnych.
⸻
Kiedy szukać pomocy specjalisty?
- Gdy objawy utrzymują się dłużej niż 2 tygodnie i nasilają się,
- Gdy nastolatek wycofuje się z życia społecznego,
- W przypadku myśli samobójczych lub zachowań ryzykownych,
- Gdy problemy emocjonalne wpływają na naukę, relacje lub zdrowie fizyczne.
Wczesna interwencja zwiększa skuteczność terapii i zmniejsza ryzyko poważniejszych problemów w przyszłości.
⸻
Wsparcie nastolatka z zaburzeniami nastroju wymaga cierpliwości, empatii i świadomej interwencji. Rozpoznanie sygnałów, utrzymanie otwartej komunikacji oraz skorzystanie z profesjonalnej pomocy są kluczowe, by młoda osoba mogła odzyskać równowagę emocjonalną i budować zdrowe relacje.
⸻
Jeśli Twój nastolatek doświadcza trudności emocjonalnych i zauważasz objawy zaburzeń nastroju — nie czekaj.
👉 Umów wizytę i zapewnij mu wsparcie psychologiczne, które pomoże odzyskać stabilność i radość życia.